Solygraphics

مکانی برای علاقه مندان به عکاسی دیجیتال

مفاهیم دیجیتال
ساعت ٦:٠۱ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٤ فروردین ۱۳۸٧ 

قسمت دوم راجع به مفاهیم دیجیتال است


 دوربین خریدید؟ مبارک است! حالا آماده اید تا با هم شروع به عکاسی کنیم. اما قبل از کار قویاً توصیه می کنم راهنمای دوربین را بخوانید.

بیشتر ما چنین عادتی نداریم و همیشه هم ضررش را داده ایم!  اگر فارسی است که چه بهتر اما اگر کاتالوگش عربی یا انگلیسی  است هم حوصله کنید. حتماً  یک مترجم در فامیل پیدا می شود. به نکات مربوط به استفاده و مخصوصاً نگهداری آن توجه کنید.

در این فصل من از منوهای یک دوربین مشخص استفاده خواهم کرد. بقیه هم شبیه همین اند. فقط جای آنها ممکن است در دوربین های مختلف کمی فرق کند.قبل از شروع درس کمی راجع به تعاریف و مفاهیم اولیه دیجیتال با هم صحبت کنیم. این مفاهیم ویژه تصویر سازی دیجیتالند که بدون درک آنها در دنیای دیجیتال فقط یک رهگذر خواهید بود.

1 - تصویر سازی دیجیتال: روشی که در دوربین های دیجیتال برای تصویر سازی به کار برده می شود چیزی شبیه نقشه قالی است. و این پیکسل های معروف هم در این مثال همان گره های قالی اند. بااین حساب هرچه تعداد گره ها در واحد سطح بیشتر باشد قالی مربوطه ظریفتر و متاسفانه گرانتر است!  یک فرش ابریشمی مثلاً 120 رج است و یک فرش به اصطلاح بازاری خرسک ، چیزی در حدود 40 رج. عین همین داستان درمورد عکس های دیجیتال هم صادق است. منتها در اینجا همانطور که گفتم پیکسل ها به جای گره ها می نشینند. به این شکل:

 

نور از عدسی عبور کرده و به جای فیلم روی یک شبکه از سلولهای حساس به نور (CCDیاCMOS می افتد که هر کدام بخش بسیار کوچکی از تصویر را دریافت می کنند. این بخش بسیار کوچک تبدیل به یک مربع رنگی می شود که همان پیکسل است. و از کنار هم چیدن پیکسل ها دوباره تصویر ساخته می شود.

همینجا می خواهم یک نکته دیگر را هم اضافه کنم و آن اصطلاح پیکسل موثر است. پیکسل موثر در حقیقت تصویر واقعی بدون دخالت نرم افزار است و در فایل مشخصات دوربین های پدر مادر دار حتماً قید شده. این رقم عموماً پایینتر از رقمی است که درتبلیغات عامیانه به عنوان اندازه تصویر دوربین ذکر می شود.

معنای این حرف آنست که در دوربین ها قابلیتی نرم افزاری وجود دارد برای اینکه پردازنده دوربین بتواند تصویری بزرگتر از آنچه پرده حساس واقعاً دریافت کرده ایجاد کند. به این روش اصطلاحاً می گویند «میان یابی» که لزومی ندارد وارد جزئیات آن شویم. همینقدر بدانید که این روش به دلیل اشکالات عمده اش و خطاهایی که دارد قابل اعتماد نیست و بهتر است با دوربیتان در اندازه ای در حدود پیکسل موثر قید شده در دفترچه آن عکاسی کنید.

2 - اندازه تصویر:یادتان هست گفته بودم جنگ مگاپیکسل جنگ زرگری است؟ حالا می خواهیم بیشتر در موردآن صحبت کنیم. آن عدد مگاپیکسل که موقه خرید آنقدر با آب و تاب در مورد آن برایتان تبلیغ کرده بودند ، چیزی نیست جز تعداد پیکسل های موجود در تصویر. حاصل ضرب پیکسل های طولی در عرضی.در مثال قبلی گفتیم تصویر دیجیتال دقیقاً مثل نقشه قالی است. آیا شما همیشه از قالی ابریشمی استفاده می کنید؟ یا برای جاهای مختلف خانه از فرش های مختلف استفاده می کنید؟ اینجا هم دقیقاً همینطور است به جدول زیر توجه کنید: جدول۱

در این جدول می بینید که برای هر منظوری یک اندازه تصویر مناسب وجود دارد.همینجا ایرادات زوم دیجیتالی هم رو می شود. در زوم دیجیتالی دوربین ها کاری نمی کنند جز بزرگتر کردن اندازه پیکسل ها. انگار شما نقشه یک قالی ابریشمی را بخواهید با نخ کاموا ببافید. همه چیز بزرگ می شود اما کیفیتش به شدت افت می کند.در همین رابطه این نکته را هم بد نیست بگویم: حاصل جمع مفاهیم 1 و 2 حتماً شما را به این نتیجه رسانده که چرا قبلاً گفتیم کیفیت تصویر فقط به اندازه آن بستگی ندارد. منطقاً هرچه تصویر بزرگتر باشد پس باید دقیقتر هم باشد. اما اینطور نیست.در واقع نکته مهم اینست که  اندازه تصویر واقعی (پیکسل موثر) به اندازه صفحه حساس (CCD ) بستگی دارد. هرچه این صفحه بزرگتر باشد ، دوربین گرانتر است و تصویر بهتری به دست می دهد. دوربین های ضعیف تر با روش های نرم افزاری تصویر را بزرگ می کنند که حداقل مشکل آن از دست رفتن وضوح و افزایش نویز است.داخل پرانتز می گویم کیفیت لنز و پردازنده داخل دوربین هم از عوامل دیگری هستند که تفاوت دو تصویر هم اندازه را تعیین می کنند.

3 - نویز تصویر: در تصاویر دوربین های ضعیفتر نقطه های تصادفی و بعضاً رنگی دیده می شود که حاصل خطاهای پردازنده اند. این نقطه ها عموماً در نقاط تاریک تصویر بیشتر دیده می شوند.

اگر دوربیتان این اشکال را دارد عملاً کار چندانی نمی توانید بکنید جز خودداری از عکاسی در مکان های تاریک یا استفاده از فیلتر های نرم افزاری که گاهی هم اصلاً موثر نیستند. همچنین با بالابردن حساسیت دوربین این نقطه ها هم افزایش می بابند. تا جایی که گاهی عکس غیر قابل قبول می شود. در کاتالوگ دوربینتان احتمالاً به این نکته اشاره ای نشده اما به تجربه می توانید محدوده قابل قبول دوربینتان را پیدا کنید.

4 - حساسیت دوربین یکی از قابلیت های بسیار خوب دوربین های دیجیتال امکان تغییر حساسیت عکسبرداری است. در این مورد البته بعداً بیشتر صحبت می کنیم. اما اینجا همینقدر اشاره می کنم که حساسیت دوربین با عدد ISO بیان می شود. و با بالاتر رفتن عدد آن دوربین در جاهای تارکتر هم کار می کند.اعداد ایزو معمولاً به این ترتیبند: 50 ، 100 ، 200 ، 400 ، 800 ، 1600 ، 3200 و 6400 . همانطور که قبلاً گفتم دوربین شما ممکن است همه این اعداد یا فقط بعضی را نشان بدهد اما فقط مثلاٌ عکس تا عدد 800 قابل قبول باشد.

۵ - تراز سفیدی(WB)تا حالا شده از یک غروب خوشرنگ عکس بگیرید ولی بعد از چاپ یک عصر دلگیر خاکستری ببینید؟ از حالا به بعد که خواننده من شده اید(!) و یاد  می گیرید دوربین را از حالت اتوماتیک خارج کنید، دیگر این اتفاق برای شما نخواهد افتاد! به عقیده من مهمترین قابلیت استثنایی این دوربین ها ، همین تراز سفیدی است (white balance) . دوربین های دیجیتال می توانند به طور نرم افزاری در محدوده نسبتاً بزرگی، هر رنگ نوری را به نور سفید تبدیل کنند.

تا رنگ مثلاً یک لیموی زرد ، تحت هر شرایطی در عکس، همان زرد باشد نه نارنجی یا سبز. البته چشم شما همیشه لیمو را زرد می بیند . برایش فرقی نمی کند در نور غروب لیمو ببینید یا زیر نور مهتابی یا لامپ حبابی. همیشه زرد است . چون مغز ما اصلاح نرم افزاری را به طور خودکار  و فوق العاده سریع انجام میدهد. اما دوربین های عکاسی قدیمی فاقد این قابلیت بودند و باید برای هر محیطی فیلم همان محیط را در دوربین می گذاشتید. و اگرنه رنگ لیمو بسته به نور،  بین نارنجی و سبز در نوسان بود! 

رنگ نور با مقیاسی تعریف می شود به نام «کلوین» که در واقع مقیاس حرارت است. یک میخ داغ را درنظر بگیرید. وقتی این میخ را گرم می کنید رنگ آن شروع به تغییر می کند به این ترتیب: از زرشکی به قرمز و بعد نارنجی و زرد و سفید و آبی و بعد سیاه . اینکه میخ در دمای بسیار بالا سیاه می شود بخاطر انست که رنگ نور بازتابی آن از محدوده بینایی ما خارج و به محدوده فرا بنفش وارد می شود که برای ما قابل دیدن نیست. . البته شما در منزل تا بیشتر از نارنجی را نمی توانید ببینید.

فیلم های عکاسی معمولی (متداول در بازار غیر حرفه ای) اصطلاحاً نور روز بودند. یعنی مناسب برای درجه 6500 کلوین یا نورخورشید. پس اگر در اتاق با آنها عکاسی می کردید لیمویتان نارنجی می شد. یا در نور مهتابی سبزدر مبحث نور و رنگ بیشتر راجع به این مطلب صحبت خواهیم کرد.

۶ - نمودار هیستوگرام این قابلیت از دوتای قبلی هم مفید تر است. اما اجازه بدهید اینجا راجع به آن صحبت نکنیم. تا وقتش برسد. فقط اشاره میکنم که کاربرد این نمودار که معمولاً در گوشه نمایشگرتان می بینید(اگر فعالش کنید) ، در نورسنجی است و درصد فراوانی پیکسل های روشن و تاریک را نشان می دهد.

۷ - نرم افزار های انتقال و اصلاح عکساین نرم افزارها که معمولاً به صورت رایگان همراه دوربین شما عرضه می شوند، در صورت نصب شما را قادر خواهند ساخت تا بسیاری از اشکالاتی را که موقع عکاسی نا خواسته بوجود آمده اند را به سادگی اصلاح کنید. نیاز به آموزش چندانی ندارند و کار آنها بسیار ساده است. بعضی از آنها افکت های جالبی هم روی عکس ایجاد می کنند که می تواند مایه تفریح شود! مثلاً می توانید قیافه باجناقتان قبل از کاشت مو مجسم کنید! یا مثلاً درمورد دماغ خواهرشوهرتان که قبل از عمل اصلاً به دماغ شوهرتان شبیه نبوده! افشاگری کنید! بنابر این شما را به خدا حداقل تا وقتی حرفه ای نشده اید، دست از سر کچل فتوشاپ بردارید! بعدها در بخش نرم افزار راجع به این موارد  بیشتر صحبت خواهیم کرد.در قسمت بعدی راجع به منوها و کار با دوربین دیجیتال صحبت می کنیم. به امید دیدار