Solygraphics

مکانی برای علاقه مندان به عکاسی دیجیتال

قسمت دوازدهم - فیزیک نور
ساعت ۱۱:٢٤ ‎ق.ظ روز شنبه ٢ شهریور ۱۳۸٧ 

ظاهراً دوباره خانواده سبز مقالات مرا چاپ می کند! بازهم نمی دانم چرا!

این قسمت مقدماتی است در بازه فیزیک نور که بخش مهمی از کار عکاسی است.


ماهیت و جنس نور

به راستی نور موج است یا ذره؟... برای چی پرسیدم؟ خب می خواستم یه جور علمیی شروع کنم که یعنی... همچین ...خیلی...آره!! اما حقیقت به ما عکاس ها هیچ ربطی نداره که نور موجه یا ذره! خواص فیزیکی که ما از نور باید بدونیم چیزهای دیگری است. مثل رنگ نور و رابطه اش با منبع آن ، پخش کننده ها و بازتاب دهنده ها، نورهای نامرئی برای ما و مرئی برای دوربین ها، نورهای طبیعی و مصنوعی و ...

نکته ظریف آنکه چیزی که روی صفحه حساس ثبت می شود بیشتر از آنکه به خود سوژه مربوط باشد به تاثیراتی که نور روی آن گذاشته مربوط می شود! مثلاً رنگ قرمز متالیک ماشین شما در روزهای آفتابی و ابری یا اول صبح و وسط ظهر یا سایه و آفتاب تغییر میکند. بنابراین اگر می خواهید رنگ و جزئیات واقعی رو ثبت کنید باید مراقب جنس نور محیط باشید. گاهی مجبورید عکاسی رو به یک ساعت یا روز دیگر موکول کنید!

 

رنگ نور و منابع مختلف نوری:

قبلاٌ راجع به رنگ نور در مفاهیم دیجیتال ، بخش تراز سفیدی صحبت کرده ایم. فقط اشاره می کنم که نور سفید از ترکیب سه رنگ نور اصلی یعنی قرمز ، سبز و آبی (اختصاراٌ RGB ) به دست می آید. وقتی نوری به حسگر دوربین برخورد می کند سلول های حسگر به هرکدام از این رنگ ها یک مقدار میدهند که از صفر تا 255 متغیر است. صفر یعنی هیچی (تاریک مطلق) و 255 یعنی حداکثر روشنی. به این ترتیب ترجمه دیجیتالی نور سفید می شود : R255 + G255 + B255 یا ترجمه دیجیتالی نور لامپ نئون سـبز رنگ می شود: R100+G255+B50 که یک سبز فسفری است.

مطالبی که راجع به تراز سفیدی گفته بودیم یادتان هست؟ اگر در این نور عکاسی کنید پردازنده دوربین باید مقدار R را 155 واحد و مقدار B را 205 واحد بالا بیاورد تا جسم سفید را شبیه سازی کند. در غیر اینصورت تی شرت های سفید به سبزی میزنند!

از رنگ نور که بگذریم جنس نور یا نرمی و سختی آن مطرح می شود که مرکب از دو خاصیت به هم پیوسته است: کنتراست و شارپنس گفتم به هم پیوسته چون این دو با هم رابطه مستقیم دارند.

 

کنتراست:

کنتراست به زبان بسیار ساده یعنی حد تمایز یا تفاوت بین روشنی و تیره گی های تصویر. ساده نبود؟ ... به این جداول که در تلویزیونتان هم دیده اید، نگاه کنید:

کنتراست درست

کنتراست بالا

کنتراست پایین

در کنتراست درست همه رنگ ها با توالی منظم از سفید به سیاه رسیده و می توانید 11 مربع را بشمرید. وقتی کنتراست زیاد می شود سمت سیاه به سمت سفیدی پیشروی می کند , و سفیدی هم به سمت سیاهی و در نتیجه بجای یازده سطح خاکستری حالا فقط 5 تا قابل تفکیک است. در کنتراست پایین اما ضمن آنکه دیگر سفید مطلق و سیاه مطلق وجود ندارند باز هم 5 سطح خاکستری قابل تفکیک است اما اینبار تن های میانی به هم نزدیک شده اند. می پرسید اینکه مربوط به تصویر است ، پس چرا جزو خواص نور آورده ام؟ به دلیل آنکه در یک منبع ثابت وقتی شدت منبع نور بالا می رود کنتراست هم به طبع آن بالا می رود ، یعنی نقاط تیره، تیره تر و نقاط روشن، روشنتر می شوند. در نتیجه جزئیات از بین می روند و برعکس وقتی شدت نور کم می شود ، تمایز بین سیاه ها و سفید ها هم کمتر می شود. (البته باز هم جزئیات از بین می روند!) مثلاً نور یک لامپ 40 وات در فاصله مساوی کنتراست کمتری ایجاد می کند تا یک لامپ 200 وات از همان نوع. مثل تصاویر زیر:

 

تاثیر لامپ 40 وات       تاثیر لامپ 200 وات

اگر روزی روزگاری سروکارتان به کلاس های حرفه ای تر عکاسی افتاد قاعدتاً مجبور می شوید مبانی هنرهای تجسمی را هم بگذرانید. من اینجا فقط کنتراست نور را گفتم اما در آن دوره شما انواع دیگر کنتراست را نیز خواهید شناخت . مثل کنتراست در اندازه ، جهت ، رنگ و غیره

 

شارپنس نور (تیزی):

این عامل روی لبه سایه ها تاثیر می گذارد. هر چه نور تیز تر باشد (مثل نور فلاش) سایه ها تیز ترند و هرچه نور نرم تر سایه ها روشنتر و نرم تر می شوند. ترجمه فیزیکی این عبارت اینطور می شود: هرچه شعاع های نور موازی تر و منظم تر باشند نور تیزتر و هرچه نامنظم تر باشند نور ملایم تر خواهد بود.

همینطور هرچه منبع نور به سوژه نزدیکتر باشد نور تیز تر خواهد بود.

کاربرد نور تیز وقتی است بخواهیم ریزترین جزئیات یک سوژه به خوبی نمایش داده شوند. مثلاً وقتی می خواهید از چروک های صورت یک فرد پیر عکس بگیرید. یا وقتی می خواهید خواهرشوهرتان به مراتب پیرتر به نظر برسد! عکس این مطلب هم در مورد نور نرم صادق است. نورهای نرم برای اغلب پرتره ها ، عکاسی از بچه ها و عکس های رومانتیک مناسب است.

در طبیعت نور سر ظهر (بدترین نور برای عکاسی پرتره ) به مراتب تیزتر از نور عصر یا اول صبح است که خورشید در فاصله دورتری قرار دارد.

نرم ترین منبع نور طبیعی نور عصر یک پنجره شمالی است. اما برای نرم کردن منابع مصنوعی نور از دو گروه وسیله استفاده می شود. پخش کننده ها و بازتاب دهنده ها

 

پخش کننده ها و بازتاب دهنده ها:

پخش کننده ها اجسام نیمه شفافی هستند که با قرارگرفتن سر راه منبع نور باعث نامنظم شدن شعاع های نور می شوند. مثل کاغذ کالک یا یک لا دستمال کاغذی که روی فلاشتان می چسبانید. حرفه ای ها از چیزی استفاده می کنند به نام سافت باکس. بازتاب دهنده ها هم هر چیزی که نور به سطح آنها تابیده و به سمت هدف شما منعکس می شود. مثل دیوار یا سقف اتاق (وقتی سر فلاش را به سمت بالا برمی گردانید) یا یک کاغذ یا ملافه سفید بزرگ. یا برای حرفه ای ها فلاش چتری و رفلکتور.

برای حرفه ای ها سه نوع بازتاب دهنده وجود دارد که هرکدام خاصیت خود را دارند. سفید مات که نور نرمی میدهد. نقره ای که نور تیزتر اما همرنگ منبع می دهد و طلایی که بازتاب گرم و زردرنگی دارد و مناسب عکاسی پرتره است.

موقعی که از یک بازتاب دهنده استفاده می کنید ، مراقب تغییر رنگ و جنس نور باشید. اگر دیوار اتاق رنگی است، مثلاٌ قرمز، نور بی رنگ فلاش به آن سمت میل خواهد کرد و مجبورید با تنظیم WB (تراز سفیدی) آن را جبران کنید.

 


کلمات کلیدی: